DeFi’nin Geleceği: Risk Yöneticilerinin Sorumluluk Eksikliği Neden Başarısızlıklara Yol Açıyor?

Key Takeaways

• DeFi sistemlerindeki “Risk Küratörleri” ve yöneticilerin, yasal denetimler ve kimlik açıklaması gibi sorumluluk mekanizmaları eksikliği nedeniyle sık sık başarısızlıklar yaşanıyor.
• Stream Finance’in çöküşü, yanlış teşviklerin ve yetersiz risk yönetiminin nasıl büyük kayıplara yol açabileceğini gözler önüne seriyor.
• Geleneksel finans sistemine kıyasla DeFi’de risk yöneticileri, riskleri minimize etmek yerine kazanç maksimizasyonuna odaklanıyor, bu da kullanıcı güvenini zedeliyor.
• Hem risk yöneticilerinin hem de protokollerin sorumluluk alması, sistemin sürdürülebilirliği ve kullanıcı güveni için kritik öneme sahip.

“Curators” Olarak Yeni Bir Mali Aracı

2020 yılından bu yana hızla büyüyen DeFi ekosistemi, Total Locked Value (TVL) değeri 100 milyar doları aştığında, “Risk Küratörleri” adı verilen yeni bir mali aracı modeli ortaya çıkardı. Bu küratörler, anonim kalarak kimliklerini açıklamadan, herhangi bir düzenleyici yaptırıma tabi olmadan ve belirli bir lisansı olmadan milyarlarca dolarlık kullanıcı mevduatını yönetmekte. Morpho (yaklaşık 73 milyar dolar) ve Euler (yaklaşık 11 milyar dolar) gibi platformlarda hem risk parametrelerini belirliyor hem de fonları farklı yatırım stratejilerine yönlendiriyorlar. Tüm bunlar yapılırken elde edilen %5 ile %15 arasında değişen performans ücretleri dışında bir sorumluluk mekanizması işlemiyor.

Kaçınılmaz Başarısızlık ve “Risk Küratörleri”nin Etkileri

2025 Kasım ayında Stream Finance’in çöküşü, bu yapının stres testleri karşısında nasıl başarısız olduğunu gösterdi. 285 milyon dolarlık kayba neden olan bu çöküş, temelde risk küratörlerinin teşvik yapılarını sorgulatıyor. Bu çöküş, sadece finansal bir yıkım değil, aynı zamanda kullanıcı fonlarının tek bir muzafferi üzerinde nasıl konsantre olabileceğini gösteriyor. Örnek olarak TelosC (123.64 milyon dolar), Elixir (68 milyon dolar) ve MEV Capital (25.42 milyon dolar) gibi küratörlerin, olanaklı uyarılara rağmen dikkate almadığını görmekteyiz.

Trajik Geleneğin Devamı: İzin Gerektirmeyen Finansal Yapılar

Morpho ve Euler, izin gerektirmeyen finansal yapılar olarak işlemesiyle, kullanıcıların kendi hazine yönetim stratejilerini kurmalarını sağlıyor. Bu yapı, bir yandan inovasyonun önünü açarak finansal sisteme erişimi demokratize ederken, diğer yandan kontrolsüz risk alımına da kapı aralıyor. Bu tür yapıların kontrolsüzlüğü, kim olduğunun belirsiz olduğu durumda bir risk yöneticisinin, aynı kimlikle tekrar tekrar kayıp yaşatabileceği zincirin başlangıcı oluyor.

DeFi’de Moral Hazard: Kimlik Açıklarını ve Hesap Verebilirliği Ele Almak

Kimlik açıklamaksızın varlık yönetimi, “moral hazard” olarak tanımlanan durumu daha da kötüleştiriyor. Kayıplardan sorumlu tutulmayacak yöneticiler, kişisel çıkarları uğruna aşırı risk alabiliyorlar. Oysa ki geleneksel finans dünyasında yöneticiler, müşteri fonlarında kayıp yaşattıklarında ciddi yaptırımlarla karşı karşıya kalır: düzenleyici denetimler, lisans iptalleri, ve hatta dolandırıcılık veya ağır ihmal durumlarında cezai kovuşturma.

DeFi’de bu tür düzenleme eksikliği, yalnızca itibari kayıplarla sonuçlanıyor, ki bu da değiştirilebilecek sahte bir itibarın ötesine geçemiyor. March 2024’te Morpho’da yaşanan bir olay, bu hesap verebilirlik boşluğunun nasıl işlemeye devam ettiğini gözler önüne seriyor. Oradaki kullanıcılar, kayıpların sorumluluğunu kimsenin üstlenmediği bu sistemde mağdur oldu.

Yeterli Olmayan Bir Model: Teknik Tavsiyeler

Risk yöneticilerinin ve protokollerin daha hesap verebilir olmaları gerektiği açıktır. Aşağıda, yaşanan DeFi başarısızlıklarına dayalı bazı öneriler yer almaktadır:

• Zorunlu Kimlik Açıklaması: 10 milyon doların üzerinde mevduat yöneten risk yöneticileri, kimliklerini protokol ya da bağımsız bir kuruluş tarafından doğrulamalıdır. Bu, anonim operasyonların büyük ölçekli fon yönetimi ile uyumsuz olduğunun kabul edilmesi gerektiği anlamına gelir.

• Sermaye Gereksinimleri: Risk yöneticileri, belirli bir sermaye gereksinimi ile karşı karşıya bırakılmalı ve bu sermaye, hazine kayıpları belirli bir eşiği aşarsa kesilmelidir.

• Zorunlu Açıklama: Stratejiler, kaldıraç oranları ve risk parametreleri standart bir formatta açıklanmalıdır. Kullanıcıların aldıkları riskleri anlamalarına olanak sağlamak için böyle bir şeffaflık gereklidir.

• Rezerv Kanıtı: Risk yöneticilerinin rezerv kanıtı sunmaları zorunlu hale getirilmelidir. Bu, Stream Finance gibi durumların yaşanmasını önleyebilir.

• Yoğunluk Sınırlaması: Tek bir karşı tarafa aşırı derecede fazla hazine kaynağı tahsis edilmemelidir. Bunun için akıllı sözleşme düzeyinde bir yoğunluk sınırlaması getirilmelidir.

Bu yapılandımalar sayesinde DeFi’nin geleceği daha güvenli hale getirilebilir ve kullanıcı fonları daha güvenilir yönetilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

DeFi sistemlerinde neden sorumluluk eksikliği var?

DeFi’nin merkezi yapıdan uzaklaşması, kullanıcılar ve hizmet sağlayıcılar arasında doğrudan bir bağlantı kurmasını sağlıyor. Bu yapı, geleneksel denetim mekanizmalarının eksikliği nedeniyle sorumluluk eksikliklerine yol açabilir.

Risk küratörlerinin rolü nedir?

Risk küratörleri, kullanıcı fonlarını yöneten ve yatırım stratejilerini belirleyen kişilerdir. Fonların etkin bir şekilde kullanılmasıyla kâr elde etmeye çalışırlar ancak aynı zamanda sorumluluk taşımadan büyük riskler alabilirler.

Stream Finance çöküşü neyi ortaya koyuyor?

Stream Finance çöküşü, DeFi’deki anonim ve sorumluluk taşımayan yöneticilerin, yetersiz denetim ile nasıl büyük kayıplara neden olabileceğini gösteriyor.

DeFi’de nasıl daha iyi bir sorumluluk mekanizması oluşturulur?

Kimlik açıklama zorunluluğu, sermaye gereksinimleri ve şeffaflık gibi adımlar, yöneticilerin daha fazla sorumluluk almak zorunda kalmasını sağlar.

DeFi’nin avantajları nelerdir?

DeFi, merkezi olmayan bir yapıda, inovasyonun önü açarak daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmayı sağlar. Ancak bu avantajlar, sorumluluk eksikliği ile gölgelenebilir.